14/2/2011 Bolkestein: Leren van de geschiedenis en het gezond verstand
<< terugOud-Eurocommissaris en VVD-prominent Frits Bolkestein was 27 januari de hoofdspreker op het tweede jaarcongres van het Trendbureau Overijssel.
Uitdagingen
“Niemand heeft de opstand van Khomeini, de val van de muur of de kredietcrisis voorspeld. Sommige variabelen zijn minder voorspelbaar dan andere. Eén daarvan is de demografie. In Europa is er duidelijk sprake van krimp.” Zo begon Bolkestein zijn lezing op de Universiteit Twente.
Volgens Bolkestein staat Nederland (en Overijssel) voor een aantal grote uitdagingen op het gebied van demografie, energie en Europa. Op demografisch gebied is er duidelijk sprake van krimp, in heel Europa. Dat baart Bolkestein zorgen. “Krimp betekent achteruitgang van de economische groei en dat is negatief. Bovendien zijn ouderen duurder dan jongeren. Ouderen zijn vaak minder innovatief. Jongeren zijn eerder bereid risico’s te nemen.”
Het verschil tussen Europa en de Verenigde Staten in dit opzicht is groot. “De VS groeit en wordt jonger terwijl Europa krimpt en ouder wordt. De VS is innovatiever, de houding ten opzichte van risico’s is positiever. Ook de houding tegenover godsdienst verschilt.” Het is volgens de oud-politicus een reële mogelijkheid dat jongeren in de toekomst kunnen gaan rebelleren om ouderen dezelfde welvaart als nu te geven.
Franse weg
Volgens Bolkestein kunnen we twee dingen doen om de krimp op te vangen: bijvoorbeeld door veel meer immigranten (‘er zijn miljoenen nodig’) toe te laten. “Maar gezien de politieke problemen lijkt dat me geen begaanbare weg”. Een tweede oplossing is een aanmerkelijke verhoging van de kinderbijslag (‘de Franse weg’). Het geld daarvoor moet van andere sociale voorzieningen komen, maar volgens Bolkestein is ‘Nederland daar nog lang niet aan toe’.
Ook in Overijssel neemt de vergrijzing toe. In 2040 is een kwart van de mensen ouder dan 65 jaar. Het aantal dementerenden neemt toe (over twintig jaar zullen er zestig procent meer dementerenden zijn). “Krimp, vergrijzing en weinig economische dynamiek zijn bedreigingen voor Overijssel. Maar er zijn ook positieve geluiden. Zo biedt de stroom van ouderen die van het westen naar het oosten trekt om te rentenieren en zorg te ontvangen, mogelijkheden. “De vergrijzing biedt dus ook belangrijke kansen voor Twente”, aldus Bolkestein.
Meer kerncentrales
Een ander punt waar Bolkestein zich zorgen om maakt is de voorradigheid van enerige. “Europa heeft een tekort aan energie. Jaar na jaar groeit de afhankelijkheid van gas en olie. Europa is hiervoor afhankelijk van instabiele landen als Rusland en Iran. Een duidelijke energiepolitiek van Europa ontbreekt.” Bolkesteins devies is dan ook: ‘Bouw meer kerncentrales!’ Volgens hem is dat onvermijdelijk. De zogenaamde ‘stromingsenergie’ (elektriciteit uit wind, waterkracht of zonne-energie) zal maar ten dele aan de vraag kunnen voldoen, voorspelt hij.
Bolkestein: “De verhouding met Rusland verdeelt de lidstaten binnen Europa. De voormalige leden van het Waschaupact hebben een heel agressieve strategie. Maar dat mag het West-Europese beleid niet bepalen. De EU en Rusland hebben elkaar nodig. Wij hun gas, zij onze investeringen. De prijs van olie en gas zal stijgen en met name de Chinese vraag zal stijgen. Een vat olie is nu al 100 dollar. Ook arme Afrikaanse landen zullen toenadering zoeken tot het rijke Europa. En de bevolking van West-Afrika stijgt. Dat kan tot wantoestanden leiden, met alle sociale onlusten van dien.”
Energiecrisis
Nederland en Overijssel blijven tot nu toe geïsoleerd van de energiecrisis, vanwege de beschikbaarheid van het Groningse aardgas. “Maar ook dat is eindig”, waarschuwt Bolkestein. “Dan zullen velen wel anders piepen als het gaat om kernenergie.” Want volgens hem blijft kernenergie nodig. “Finland neemt hierin het voortouw.” Bolkestein heeft de hoop dat de Universiteit Twente slimme oplossingen kan bedenken om Overijssel te helpen op het gebied van energietekort. Goed onderwijs is daarom noodzakelijk, dat blijft allereerst een overheidstaak.
Een laatste uitdaging volgens Bolkestein is Europa. De concurrentie vanuit Azië is groot. “India en China halen de EU in economisch opzicht in. Ook op onderzoeksgebied loopt Europa achter. Drie procent van het bbp zou aan onderzoek moeten worden besteed, maar tot nu toe maakt alleen Zweden dat waar.” China wordt volgens Bolkestein in het bijzonder gevreesd. “De Chinese economie groeit verbluffend”. Maar China heeft ook problemen; de eenkindpolitiek in combinatie met het grote aantal abortussen van meisjes zorgt ervoor dat miljoenen Chinese mannen zonder vrouw komen te zitten. “Op het eiland Hainan zitten miljoenen mannen zonder werk en vrouw; op de 135 mannen zijn er 100 vrouwen.” Ook de milieuverontreiniging in China en de corruptie van de ambtenarij in de landelijke gebieden baart zorgen. “Het is nog te bezien hoe langdurig de concurrentie van China is.”
Federale fantasie
Als oud-Eurocommissaris is Bolkestein opvallend kritisch over de mate van invloed van de Europese Unie. “Overdaad schaadt. Het Europees Parlement leeft in een federale fantasie en wil in alles méér Europa. Het Europees Parlement streeft naar het eigen gelijk.” Volgens Bolkestein kan de Europese landbouwbegroting krimpen. Een deel van het geld dat via Brussel bij de boeren terecht komt, kan ook prima door de Nederlandse overheid worden betaald, vindt hij. “Dat ontlast de begroting in Brussel.”
Verder vindt Bolkestein het Europees Parlement niet representatief voor wat de burgers van Europa willen. “Zie de uitslagen van de referenda en Frankrijk. Dat vind ik een ernstige zaak. In Europa worden veel personen met macht onvoldoende gecontroleerd. De Europese Commissie kent 27 leden, één voor elke lidstaat. Die hebben geen dagtaak, maar willen wel beroemd worden en komen dan met rare voorstellen. Ze nemen initiatieven die ronduit schadelijk zijn. De enige remedie voor deze onmatige productie van schadelijke voorstellen is het aantal commissarissen te verlagen naar 12. Dat houdt misschien in dat Nederland niet automatisch een Eurocommissaris krijgt. Het zij zo. De Europese Unie moet soberder worden qua beleid. De nationale overheid doet dat ook. En dat de nationale overheid aan belang heeft ingeboet, is een misvatting.”
Gezond verstand
Bolkestein besluit zijn lezing met een antwoord op een vraag van dagvoorzitter Hannie te Grotenhuis over zijn verzamelde essays ‘De twee lampen van de staatman’: “Leer onze geschiedenis! Die is totaal ondergesneeuwd. Laat u zich zo weinig mogelijk beïnvloeden door drogredenen, maar luister naar wat het gezond verstand u ingeeft.”
Meer informatie over het Jaarcongres 2011, klik hier.