Flash video kan niet worden afgespeeld.
Controleer of u een Flash player heeft geïnstalleerd en of uw browser Javascript ondersteund.

Download hier de meeste recente versie van Adobe Flash Player
home - nieuws - trendbureau nieuws - back to the future

19/12/2012 Back to the future

<< terug

ColumnBack to the futureDoor: Hans Peter Benschop
Manager Trendbureau Overijssel

Denkt u wel eens na over de 22e eeuw? Dat is lastig: bijna 90 jaar vooruitkijken. Er verandert ongelofelijk veel. Vergelijk 1912 maar eens met het jaar 2000. Nog geen benul van wereldoorlogen, druk gravend aan kanalen en de Hollandse waterlinie, een gemiddelde leeftijd van rond de 50… De sprongen die de mensheid kan maken in 9 decennia zijn zeer groot. Die komen vooral door de nieuwe technologie, maar die verandert op zijn beurt ons leven ook in sociaal en economisch opzicht.

Toch is er één categorie zaken die veranderingsbestendig lijkt. En vreemd genoeg is dat het meest ‘softe’ spul: het zijn onze normen en waarden. We mochten niet moorden in 2010, of leugens vertellen. En dat mogen we nog steeds niet. Ook onze waarden zijn min of meer gelijk gebleven. Die stammen al eeuwen enerzijds uit de religieuze tradities uit het Midden Oosten (geloof, hoop, liefde), anderzijds uit Griek/Romeinse filosofische tradities (moed, prudentie, rechtvaardigheid, gematigdheid). Weliswaar klagen we dat ‘de oude verhalen’ van het socialisme en het liberalisme niet meer werken, maar iets anders is niet zo snel bedacht. We morrelen aan het bestaande. We vinden niet zomaar iets nieuws uit.

The World Future Society wil het jaarcongres 2013 wijden aan de volgende eeuw. Dat levert ongetwijfeld speeches op vol technologische dromen. Die zullen allemaal in 2100 achterhaald blijken. Mijn stelling is dat je slechts vaste grond onder je voeten hebt in het domein van de waarden. Die zullen namelijk nog grotendeels dezelfde zijn.

Als waarden al veranderen, zijn het variaties op bekende thema’s. Je ziet ze aankomen. Drie veranderingen lijken mij voor de hand te liggen. Ten eerste een grotere invloed van Oosterse waarden. Met de economische macht zal ook de culturele invloed toenemen. Lastiger is te bepalen wat ‘de’ Oosterse waarden zijn. Ik associeer ze met fatalisme en innerlijke rust. Die integreren makkelijk in bestaande Westelijke tradities, zoals het Stoïcisme. De tweede verandering is een feminisering van waarden. Volgens sommigen is het einde van de man nakend, maar ook als je minder radicaal denkt: vrouwen zijn beter opgeleid en hebben meer macht dan vroeger. Dat zou kunnen leiden tot meer nadruk op vrouwelijke waarden als samenwerking. En ten derde is er in Europa waarschijnlijk minder nadruk op economische groei als waarde. Dat heeft met de huidige crisis te maken, waarbij toch het gevoel is dat we iets te exclusief naar alleen economische waarden gekeken hebben. En heeft ook te maken met demografische ontwikkelingen (minder groei of ook krimp) en de uitputting van grondstoffen.

De toekomst is in heel veel opzichten onzeker. We weten niet wat de volgende uitvindingen zullen zijn in de categorie ‘computer’ of ‘internet’. De consequenties zullen ook dan weer groot zijn. Maar om onze reactie te voorspellen, kan je gerust terugkijken naar eeuwenoude denktradities.

Meer columns: