11/10/2011 Column: Batavieren en Grieken
<< terugNederlanders houden niet meer van Europa. Het meisje dat ooit, lang geleden, zo mooi was dat Zeus in vuur en vlam geraakte – zij wordt nu zelfs door de groenteboer op de hoek versmaad. De reden? Ze kost te veel in onderhoud. De kleren zijn te duur, de levensstijl te luxe. Ze ligt te luieren op het Griekse strand. Wij, wij batavieren, wij zijn uit ander hout gesneden. Wij werken voor ons brood. En dus wordt de scheiding alvast aangevraagd.
Europa is voor een belangrijk deel een economisch project. De gezamenlijke markt deed en doet ons goed. Dat is de reden die Nederlanders over de streep moet halen om vóór Europa te stemmen. Het gezamenlijke landbouwbeleid zorgt voor genoeg goedkoop voedsel. De gezamenlijke munt zorgt voor vrije handel binnen een grote markt, en dat is goed voor een handelsland als Nederland.
Nu blijkt dat een economische eenheid niet mogelijk is zonder een politieke eenheid. Eén Euro vraagt één stem, en niet een kakefonie aan geluiden vanuit 17 hoofdsteden. Dat is in de eerste plaats een bestuurlijk-politiek probleem. Niemand vindt het leuk om macht af te staan, en dat geldt ook voor nationale regeringen. Maar het probleem zit dieper. Het volk wil het niet. Europa is te groot. We hebben het gevoel dat we niet meer ´in control´ zijn op het moment dat we de macht overdragen aan Brussel.
Waarom vertrouwen we Den Haag wel, en Brussel niet? Welnu, ´die lui in Den Haag´ zijn in ieder geval Nederlanders. We veronderstellen dat zij bij ons horen. Onze politieke eenheid is gefundeerd in een culturele eenheid. Hollanders vinden Limburgers een vreemd volkje, maar beschouwen ze wel als landgenoten. Dat geldt niet voor Grieken. In dat geval glorieert het ´wij-zij’-denken.
De veronachtzaming van de culturele identiteit breekt Europa nu op. Eén blik op de geschiedenis leert dat Nederlanders niets zouden zijn zonder Europa. Onze democratie is in Athene bedacht, ons recht en wegennet in Rome. Ons muziek is niet denkbaar zonder Bach en Beethoven, onze schilderkunst niet zonder de Franse impressionisten. Geen stelling zonder Phytagoras, geen eed zonder Hippocrates, geen natuurkunde zonder Archimedes. We hebben een gezamenlijke geschiedenis en de manier waarop wij leven wordt door-en-door bepaald door dat gemeenschappelijke verleden. Hollanders hebben, met andere woorden, meer te danken aan de Grieken dan aan de Limburgers (en…om ruzie te voorkomen: andersom geldt dat ook).
Ik ben niet econoom genoeg om te weten of er inderdaad rampen gebeuren als de Grieken de Euro uit gedwongen worden. Wat ik wel weet, is dat de wij-zij tegenstelling onvruchtbaar zijn, en niet waar. Grieken en Nederlanders hebben veel gemeen.