23/3/2011 Jan Willem van der Schans: Kansen voor de landbouw

<< terug

De toekomst van de landbouw is niet per definitie zorgwekkend, zegt Jan Willem van der Schans. Nieuwe ontwikkelingen zoals stadslandbouw maar ook kleinschalig en verantwoord boeren bieden kansen voor de toekomst.

De huidige landbouw heeft te maken met nogal wat problemen, schetst van der Schans. 'De inkomens van boeren staan onder druk, we hebben te maken met milieuproblemen, er is gebrek aan kwaliteit en diversiteit, vanuit de consument is er wantrouwen en ook de gezondheid van de consument is een steeds belangrijker onderwerp binnen de landbouwsector.'

Wijn maken en blotevoetenpad
Om overeind te kunnen blijven als boerenbedrijf komen veel boeren voor de keus tussen specialisatie of diversificatie te staan. Van der Schans geeft aan dat een toenemend aantal boerenbedrijven kiest voor nicheproducten, in plaats van schaalvergroting. De opkomst van boerenbedrijven die streekproducten aanbieden in combinatie met niet-agrarische activiteiten is goed zichtbaar. Het Hof van Twello, met een uitgebreide landwinkel en het zogenaamde 'blotevoetenpad', is daar volgens van der Schans in Overijssel een goed voorbeeld van.

Vertrouwd met streekproducten
De consument wordt wantrouwiger en wil steeds vaker op een verantwoorde manier geproduceerd en gezond voedsel. 'Dit biedt kansen voor boerenbedrijven die door middel van kleinschalige productie van streekproducten in kunnen spelen op die behoefte aan kwaliteit en gezonde leefstijl', zegt van der Schans. Ambachtelijke, verse producten halen bij de boer wint aan populariteit bij de consument. In natuurvoedingwinkels maar ook in restaurants kom je deze ontwikkeling steeds vaker tegen. Van der Schans beargumenteert dat de kleinschalige initiatieven steeds meer hun weg vinden naar de wereld van de grootschalige distributie. In de supermarkt zijn steeds vaker regionale producten te vinden die op kleinschalige en verantwoorde manier geproduceerd zijn. Hierdoor raakt de consument steeds meer vertrouwd met deze producten. En ook de grotere voedingsketens doen mee aan deze trend, ziet van der Schans. 'Ben & Jerry’s profileert zichzelf met ijs dat gemaakt wordt van echte melk en McDonald's heeft een reclamecampagne opgezet over kwaliteit van eten waarbij benadrukt wordt dat hun hamburgers gemaakt zijn van 100% rundvlees.'

Stadslandbouw
Landbouw is de laatste jaren steeds verder van de stad af komen te staan, volgens Van der Schans.'Nu zijn er initiatieven die laten zien dat de stad zich opnieuw wil verbinden aan landbouw'. Van der Schans is zelf aangesloten bij het netwerk Eetbaar Rotterdam. “Eetbaar Rotterdam wil stadslandbouw onderdeel laten uitmaken van plaatselijke ruimtelijke ordening en zet in op een zinvol gebruik van restruimtes in de stad.” Ondernemende bewoners wordt de ruimte gegeven om projecten te realiseren waar de voedselkringloop centraal staat. Als het aan Eetbaar Rotterdam ligt heeft de stad straks moestuindaken, drijvende tuinen en zelfvoorziende horecagelegenheden, aldus Van der Schans.

Volgens Van der Schans zijn er genoeg andere interessante voorbeelden te noemen die een optimistische toekomst voor de landbouw betekenen. Bijvoorbeeld in verwervingsgebieden waarin landbouw, wonen, werken, natuur en recreëren zich naast elkaar kunnen ontwikkelen. 'De toekomst is niet zo zwart-wit als het Trendbureau schetst.'

Jaarcongres 2011
De bezoekers van het jaarcongres konden deelnemen aan zes workshops over de onderwerpen van de toekomstverkenningen: de toekomst van de democratie, de toekomst van de grijze samenleving en de toekomst van de landbouw in Overijssel. Naast de inhoudelijke workshops waren er toekomstexcursie naar MIRA en MESA+ Instituten van de Universiteit Twente. Meer informatie over het Jaarcongres, klik hier.