30/09/2015

Als een vaste baan verleden tijd wordt, wat dan?

Afgelopen week hield minister Asscher de Willem Dreeslezing. Volgens hem staat de middenklasse onder druk. De crisis heeft de middenklasse flink geraakt. Mensen hebben hun baan verloren. De toenemende flexibilisering van de arbeid tast de rechten van de werknemers aan.

 

Maar is de waarschuwing van Asscher niet  een verloren strijd? De trend naar flexibilisering was er al voor de crisis. Minder dan 40 procent van de jonge werknemers (van 15 tot 25 jaar) had in 2014 een vaste aanstelling. In 2003 was dit nog bijna 60 procent [1]. Als we mensen met een flexibel contract en de ZZP-ers bij elkaar optellen was de flexibele schil in 2012 meer dan 30% van de beroepsbevolking. Tien jaar eerder was dat minder dan een kwart. De flexibilisering neemt toe. De maatschappij versnelt. Bedrijven moeten snel kunnen inspelen op wisselende omstandigheden. Het verschijnsel ´vaste baan´ zou wel eens een fenomeen uit het verleden kunnen zijn.

 

Aan de andere kant heeft Asscher natuurlijk wel een punt. Deze week publiceerde het CBS het rapport ´Leefkwaliteit in Nederland´.  Over het algemeen is de leefkwaliteit in ons land prima. Maar er zijn wel verschillen. Flexwerk markeert er één van. Laagopgeleiden zijn vaker flexwerker dan hoogopgeleiden. En bij hoogopgeleiden en zelfstandigen gaat het minder gepaard met onzekerheid en laag inkomen. Bij laagopgeleide flexwerkers is de kwaliteit van leven lager [2].

 

Kernvraag van de toekomst is; kunnen we een snelle, flexibele economie combineren met een rechtvaardige samenleving? Hoe wapenen we mensen tegen de onzekerheid die flexibilisering met zich meebrengt? Hoe zekeren we kwaliteit van leven in een snelle wereld?

 

Werknemerszekerheden als CAO´s liggen niet voor de hand. Dat zijn verouderde afspraken tussen verouderde instituties. Als de vaste baan minder belangrijk wordt, geldt dat ook voor werkgevers- en werknemersorganisaties.

 

Zonder de noodzaak van ander landelijk beleid te miskennen: mogelijk ligt de oplossing ook op lokaal en regionaal niveau. Gemeenten zijn bezig met ideeen rond het basisinkomen. Groepen ZZP-ers richten overal in het land, en zeker niet alleen in de steden, broodfondsen op. Bedrijven betrekken tijdelijk arbeidskrachten vanuit ´pools´ met mensen met een vast contract. Is ´de´ oplossing voor een toekomst van zekerheid in een bewegelijke wereld gevonden? Nee. Maar aan alternatieven voor de oude oplossingen wordt  gewerkt.

 

Voetnoten:

  1.  http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/5EA70346-BDFF-4FF1-8AB3-87B3202B3732/0/2015kwaliteitvanleveninnederland.pdf, blz. 33.
  2.  http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/5EA70346-BDFF-4FF1-8AB3-87B3202B3732/0/2015kwaliteitvanleveninnederland.pdf, blz. 33-37.