15/10/2015

De nieuwe mens, reflecties na een computercrash

U kent vast het fenomeen. Twee mensen zitten in een restaurant. De één gaat naar het toilet. Binnen een seconde heeft de ander zijn mobiel in de hand, en checkt de nieuwe berichtjes. Een treuriger variant bestaat ook: het koppel dat het gehele diner elk op de eigen telefoon het netwerk bijhoudt.

 

De impact van ICT op ons dagelijks leven behoeft geen betoog, we zijn verregaand afhankelijk van onze machines. U hoeft zich alleen maar het gevoel te herinneren van de laatste keer dat uw computer crashte (zoals ik recent had, toen ik niet meer bij mijn documenten kon na de installatie van Windows 10). Het is alsof de grond onder je voeten wegvalt. Het dagschema gaat compleet door de war, want ´je kunt niets meer´. Deadlines kunnen bij de schroothoop. Afspraken zijn met moeite te reconstrueren.

 

 

Maar het ´restaurant-fenomeen´ duidt op iets meer dan afhankelijkheid. We halen het eind van het diner ook echt wel zonder nieuwe informatie. Er is geen objectieve reden om je telefoon telkens te raadplegen. Het gaat hier niet om een noodzaak, maar een mentale afhankelijkheid – een verslaving. De eerste blik op nieuwe berichtjes, het verbonden zijn, levert dezelfde sensatie op als de sigaret na de maaltijd of een borrel na een dag vol stress. Het maakt allerlei heerlijke stofjes in ons brein los. Even zijn we gelukkig.

 

 

Of…misschien moeten we toch iets verder denken? De term verslaving houdt een oordeel in. Bij verslavingen gaat om sensaties die uiteindelijk niet goed zijn voor de mens. Ze zijn niet natuurlijk. Terwijl we hier misschien juist te maken hebben met een compleet natuurlijk verschijnsel. De mens leefde ooit in groepen. Is het individu niet de aberatie, en het kuddedier de norm? Is het tweegesprek de tegennatuurlijke uitvinding, en het opgaan in de groep de natuur? Wat wij in het restaurant zien is de nieuwe mens. Leve de groep!