15/05/2017

De participatiesamenleving voor de elite

Heeft Nederland een elite? Het antwoord op die vraag is niet makkelijk te geven, omdat de term ‘elite’ niet éénduidig gedefinieerd is. Maar we weten wel dat mensen die zichzelf tot de onderlaag rekenen last hebben van de ‘mensen die het voor het zeggen hebben’. Sterker nog, de tegenstelling tussen de beslissers en de rest ervaren zij als de tegenstelling die de meeste wrijving oplevert. Hij schuurt meer dan de tegenstelling tussen autochtonen en migranten of tussen religies [1]. De elite bestaat misschien niet, maar is zeker wel een probleem.

 

De overheid stimuleert actief burgerschap. Zij wil graag dat burgers verantwoordelijkheid nemen voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken in de eigen omgeving door zelf initiatieven te organiseren.  Hierbij is voor burgers een verbindende taak weggelegd: zij worden geacht bruggen te slaan tussen burgers onderling en tussen burgers en overheid. De vraag is natuurlijk of dit zo werkt. Het is goed mogelijk dat actief burgerschap vooral door bepaalde groepen mensen wordt opgepakt: hogeropgeleiden of mensen met grote sociale netwerken. In dat geval zou het beroep op actief burgerschap de tegenstellingen tussen de elite en de rest eerder verscherpen dan verzachten.

 

 

Het doembeeld ontstaat van een participatiesamenleving waarin de ´elite´ goed voor zichzelf kan zorgen en ook zorgt, en ´de rest´ die minder door de overheid in bescherming wordt genomen en het nakijken heeft. Realiseert dit doembeeld zich? Mirjan Oude Vrielink heeft er onderzoek naar gedaan en een essay (PDF) over geschreven [2]. Haar antwoord is niet éénduidig. Ja, er zijn burgeriniatieven die verbindend werken en die alle mensen in een gemeenschap bereiken. En nee, dat is niet altijd zo. Het is een kunst de stem van de zwijgende meerderheid te horen.

 

Op 18 mei vindt om 19 uur uur in Dalfsen het confetticongres plaats over ´Hoort u de stem van de zwijgende meerderheid?´ met Pieter-Jan Klok (Universiteit Twente) en Ferenc van Damme (Provincie Overijssel).
Op 7 juni vindt om 19 uur in Borne het confetticongres plaats over ´Hoe betrekt u mensen die u niet kent?´ met Mirjan Oude Vrielink (Universiteit Twente) en Lidy Noorman.

 

Voetnoten:

  1. SCP, Verschil in Nederland, Den Haag 2014, blz. 285.
  2. Verwijzing essay Mirjan Oude Vrielink: Is de doe-democratie een diplomademocratie? Een verkenning van sociale ongelijkheid.’