Jaarcongres over Idealen (18-10-18)

18 oktober 2018 //  Poppodium Hedon, Zwolle

Hieronder kunt u van de volgende lezingen en workshops films en/of verslagen raadplegen (u moet hiervoor naar beneden scrollen).

  • Lezing Anoek Nuyens / Verslag
  • Lezing Berno Strootman / Verslag en presentatie
  • Lezing Govert Buijs / Verslag
  • Lezing Hans Achterhuis / Verslag
  • Lezing Hans Mommaas / Verslag en presentatie
  • Lezing Trudie Knijn /Verslag en presentatie
  • Workshop Hilde Roothart / Presentatie
  • Workshop Vincent Marchau / Presentatie

 

Overige sprekers tijdens congres waren:

  • Marjolijn van Heemstra
  • Loes Wouterson
  • Karen Bakker / Robert Colijn
  • Gea Sijpkes
  • Theater de Makkers
  • Andries Heidema
  • PlankenPoëzie

Anoek Nuyens

'Hoe doe je goed in de 21-ste eeuw?'

Theatermaakster en schrijfster Anoek Nuyens komt voor allerlei dilemma’s te staan als ze een kleine goededoelenstichting erft van haar oudtante. Ineens is Anoek verantwoordelijk voor een ziekenhuisje in Kenia en tal van kleine projecten in Afrikaanse landen.

 

De stichting heeft een half miljoen euro op de bank en een trouwe schare katholieke donateurs.

 

Maar het ziekenhuis in het bergdorp in Kenia staat nu leeg. Verkiezingsgeweld, angst en het overlijden van de Nederlandse missiezuster die het leidde zorgen ervoor dat de dorpelingen weigeren gebruik te maken van het ziekenhuis.

 

Was alles maar als vroeger

Zo staat Anoek ineens op die berg, met zeventig paar ogen op zich gericht. ‘We need to talk about the hospital’, zegt ze. Dat vinden de dorpsbewoners ook. Zij willen dat alles weer wordt zoals vroeger. Dat er weer voor hen wordt gezorgd. Ze kijken daarvoor naar de jonge, blanke vrouw voor hun. ‘Heeft de hulp van mijn oudtante hen niet vooral afhankelijk gemaakt?’, vraagt Anoek zich vanaf dat moment af.

 

Berno Strootman

'Ontwerpers maken idealen tastbaar'

Praten over idealen: het is een schot in de roos, als je het Benno Strootman vraagt. De landschapsarchitect, momenteel tevens Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving, zegt in zijn vak niet zónder te kunnen. ‘Ontwerpers maken idealen tastbaar.’

 

Natuurlijk kun je je idealen nooit realiseren, haast Strootman zich te nuanceren. ‘Maar je moet er wel naar streven.’ Op het jaarcongres 2018 van het Trendbureau Overijssel gunt hij het publiek een blik achter de schermen van het College van Rijksadviseurs, waarvan hij sinds 2016 deel uitmaakt.

 

Het college adviseert het rijk over de ruimtelijke kwaliteit van Nederland. Het gaat over actuele, urgente thema’s. Strootman is met name betrokken bij de landschappelijke gevolgen van de energietransitie en de uitwerking en uitvoering van het Deltaprogramma. ‘Op die manier probeer ik mijn idealen dichterbij te brengen.’

 

 

Govert Buijs

'Hofjes als iconisch Nederlands zorgideaal'

Nederlanders hebben er volgens politiek filosoof Govert Buijs een handje van om het verleden uit te wissen en opnieuw te beginnen.

 

Neem Rotterdam. Na het bombardement in 1940 is een totaal andere stad opgebouwd. In tegenstelling tot Warshau, ook platgebombardeerd. Daar zijn gevels en stratenpatroon minutieus hersteld. De Polen lieten hun geschiedenis niet vernietigen, de Nederlanders wel.

 

Het zegt, meent de hoogleraar aan de Vrije Universiteit en Erasmus Universiteit tijdens het jaarcongres 2018 van Trendbureau Overijssel, veel over hoe wij in Nederland met ons verleden, onze waarden en onze idealen omgaan.

 

Dat uitwissen begon al in 1566 met de Beeldenstorm waarmee de calvinisten zich ontworstelden aan het katholieke gezag. Het gebeurde opnieuw in de jaren zestig van de vorige eeuw, toen welvaart was bereikt en vrijheid het nieuwe hoogste goed werd.

 

 

Hans Achterhuis

'Idealen? Smeed het ijzer nu het heet is'

Eind jaren negentig van de vorige eeuw zou Utopia-criticus en emeritus hoogleraar wijsbegeerte Hans Achterhuis nooit op een congres over idealen zijn uitgenodigd, zegt hij. ‘Sterker nog, ik denk dat er in die jaren nooit een congres over zou zijn gehouden.’ En daar staat hij nu, op het jaarcongres 2018 van Trendbureau Overijssel over… juist, idealen.

 

Achterhuis schreef verscheidene boeken over utopisch denken. Bij herlezing van Thomas More’s Utopiater ere van het 500-jarig bestaan van het boek in 2016, wordt zijn aanvankelijk kritische oordeel milder. Daarmee past de wijsgeer in de heersende tijdgeest, zo geeft hij toe.

 

Hans Mommaas

'Met kennis idealen voeden'

Idealen zijn een prachtig middel om mensen warm te krijgen voor je toekomstplannen. Maar vlak ook informatie niet uit, zegt Hans Mommaas.

 

De directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving toont zich tijdens het jaarcongres 2018 van Trendbureau Overijssel een bevlogen pleitbezorger van kennisoverdracht. ‘Als je mensen vertelt hoe energie nu nog tot stand komt, vergroot je hun betrokkenheid bij de opgave om het anders te gaan doen.’

 

Mommaas rekent het daarom tot taak van ‘zijn’ PBL om het publieke debat te voeden met informatie.

 

Het planbureau werkt momenteel aan vier belangrijke thema’s. De ‘moeder aller opgaven’ is de energietransitie. Verder op het to do-lijstje: de circulaire economie, bio-diversiteit en de stedelijke regio. ‘In die laatste komt alles samen’, zegt Mommaas.

 

Trudie Knijn

'Solidariteit is een tot leven gekomen ideaal'

Het woord solidariteit ligt in Nederland al lang in de stofmand, lijkt het. Maar is dat wel waar? Veel vrijwilligerswerk getuigt immers van solidariteit. En dat nog wel met vreemden – waarmee solidariteit een tot leven gekomen ideaal is.

 

Zo zou je kort kunnen omschrijven wat Trudie Knijn tijdens het jaarcongres 2018 van Trendbureau Overijssel betoogde in haar workshop over idealen.

 

Identiteit als motivatie

Knijn, hoogleraar interdisciplinaire sociale wetenschappen aan de Universiteit Utrecht, weet dat er nooit één reden is om solidair te zijn met anderen. Er moet sprake zijn van een duidelijke behoefte, van dankbaarheid om het gebodene, en zelfs van wederkerigheid. De belangrijkste motivatie is identiteit: hoe meer mensen op ons lijken, hoe meer we geneigd zijn solidair met hen te zijn.

 

Dat leidt tot de conclusie dat wie vreemden helpt, dus zich niet identificeert met de ander, dat wel vanuit idealisme moet doen. Denk aan de vrijwilligers van de Voedselbank, VluchtelingenWerk, coöperatie WeHelpen of clubs die strijden tegen laaggeletterdheid.

 

Hilde Roothart

'Hoe je te verhouden tot trends'

Aan maatschappelijke trends valt niet te ontsnappen. Ze zijn er, ze hangen met elkaar samen en ze beïnvloeden elkaar. Hilde Roothart brengt ze in kaart en duidt ze. Want pas als je weet wat er aan de hand is, kun je beslissen welke kant je op wilt.

 

Roothart is trendonderzoeker en trendcoach voor organisaties. Haar bedrijf ontwikkelde een ‘trendcirkel’: een overzicht van twaalf maatschappelijke ontwikkelingen in twee dimensies. De ene dimensie geeft twee tegengestelde sociologische waarden weer: individu en groep. En de andere twee psychologische uitersten: ratio en emotie.

 

Zo toont de cirkel vier kwarten: digitalisering, robotisering en risicobeheersing (rationeel individualistisch), vergrijzing, conservatie en polarisatie (rationeel voor de groep), dematerialisering, feminisering en humanisering (emotioneel individualistisch) en regionalisering, socialisering en ecologisering (emotioneel voor de groep).

 

Vincent Marchau

Hoe realiseert u idealen in een wereld vol onzekerheden? ‘Regeren is vooruitzien’ is een veel gehoorde uitspraak. Maar vooruitzien is lastig als sprake is van ‘diepe onzekerheid’ – de situatie waarin we niet weten en/of niet eens zijn wat de toekomst zou kunnen brengen. Dat vereist een nieuwe manier van denken, dat niet uitgaat van een kenbare, eenduidige en voorspelde toekomst, maar van een wijd spectrum van allerlei mogelijke toekomsten. In beleidsontwikkeling kunnen deze diepe onzekerheden meegenomen worden door een zgn. adaptieve benadering. Op die manier kunt u bij onverwachte gebeurtenissen klaar staan met de juiste maatregelen om bij te sturen.

Foto's gemaakt tijdens het congres

Tijdens ieder congres worden er foto’s gemaakt. Ditmaal door fotograaf Henk van Elburg. Deze foto’s kunt u bekijken via onze Flickr pagina.