07/06/2017

Het grootste probleem van Nederland

De manier waarop wij samenleven: dat is het grootste probleem in Nederland – volgens Nederlanders. De SCP-hitlijst van ons ongemak is al jarenlang vrij voorspelbaar [1]. De manier waarop wij met elkaar omgaan is de Bohemian Rhapsody van onze zorgen. Slechts soms wordt deze hegemonie verstoord. In 2013, in het midden van de crisis, stond de economie op nummer 1. En vanaf de tweede helft van 2015 piekt de vrees voor immigratie. Die laatste zorg is nog niet voorbij, maar mindert nu het aantal vluchtelingen daalt.

 

Waar denken mensen aan, als zij de manier van samenleving als probleem noemen? [2] Dat gaat om groeiende intolerantie, verruwing van omgangsvorming en een cultuur van ´ikke, ikke, ikke’. Mensen komen vooral voor zichzelf op en zijn minder bereid iets voor anderen te doen, zo is het gevoel. We ervaren ook groeiende tegenstellingen: arm-rijk, hoog- en laagopgeleid, autochtoon-migrant. En we zijn bang voor het verdwijnen van de Nederlandse cultuur: er is bijvoorbeeld vrees voor de vrijheid van meningsuiting en de gelijke behandeling van man en vrouw. ´Nederland is Nederland niet meer´.

 

Het curieuze is dat het overheidsbeleid nauwelijks reageert op dit grootste probleem van Nederland. De ´dikke-ik mentaliteit´ wordt soms benoemd en veroordeeld, maar blijft steken in een wat bloedeloze oproep tot ander gedrag [3]. De overheid constateert polarisatie zonder er over na te denken hoe hij kan worden voorkomen en hoe we ermee om kunnen gaan. Radicalisering staat weliswaar op de agenda, maar dat beleid richt zich op een kleine groep fanatiekelingen – niet de verruwing van omgangsvormen en een algemeen onvermogen om met tegenstellingen om te gaan. De pogingen om te bepalen wat Nederland tot Nederland maakt blijven steken in een oproep om het volkslied uit ons hoofd te leren, de verdediging van een problematisch symbool als Zwarte Piet, en veel ruis over buitenlanders. Dat zijn nauwelijks serieuze antwoorden op vragen als ‘Wie zijn we?’, ‘Wat is normaal’ en ‘Hoe gaan we met elkaar om en met mensen die we niet normaal vinden?’.

 

Nederland kent geen beleidstraditie over die vragen. We moesten ze maar eens agenderen.

 

Voetnoten:

  1. SCP, Burgerperspectieven 2017-1, blz. 14.
  2. SCP. Burgerperspectieven 2016-4, blz. 18 e.v.
  3. https://www.youtube.com/watch?v=cCg3q4qOkvk