06/03/2017

Meer bestaansonzekerheid

Bij al het retorisch geweld rond grotere tegenstellingen in Nederland blijft inkomensongelijkheid wat onbelicht. En dat is voor een deel terecht. Nederland is een egalitair landje, als het om netto-inkomens gaat (in Overijssel is de inkomensongelijkheid bovendien lager dan het nationaal gemiddelde [1]). De belasting nivelleert. De verschillen worden wel iets groter, maar die ontwikkeling is beperkt. Toch is er wel een addertje onder het gras. Het gif zit niet in de grotere inkomensverschillen, maar in de grotere inkomensonzekerheid.

 

Cok Vrooman, werkzaam bij het SCP en de universiteit van Utrecht, maakte in zijn oratie een rekensom waaruit bleek dat de inkomensonzekerheid in de periode 1980-2015 voor de beroepsbevolking, de groep mensen tussen 18 en 64 jaar na 1980 daalde met 34% [2]. Dat komt door een combinatie van factoren. De versobering van het sociale vangnet is een belangrijke oorzaak, waardoor uitkeringen in duur en omvang verminderden en minder mensen er recht op hadden. En ten tweede was er veel meer sprake van flexibele arbeid: in die periode kregen steeds minder mensen vaste contracten.

 

Inkomensonzekerheid knaagt. Henk de Vos, emeritus hoogleraar sociologie aan de universiteit van Groningen, heeft er een essay over geschreven. Het welzijn daalt bij minder bestaanszekerheid. De gezondheidsproblemen nemen toe. De maatschappelijke loopbaan van de kinderen lijdt er onder. Daarnaast zijn er de gevolgen voor de maatschappij als geheel. Landen die investeren in de bestaanszekerheid doen het economisch beter. En er is relatie tussen bestaansonzekerheid en maatschappelijk ongenoegen.

 

In deze situatie krijgen gemeenten, volgens de Vos, met de decentralisaties in het sociale domein een lastige taak. Van hen wordt maatwerk verwacht, maar tegelijk de zorg dat mensen niet onder een grondwettelijk minimum zakken. Hij vindt het niet vreemd dat juist op lokaal niveau het idee van het basisinkomen zo populair is.

 

Voetnoten:

  1.  https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2016/26/welvaart-in-nederland-2016
  2.  https://www.uu.nl/sites/default/files/fsw-vrooman-oratie.pdf