31/10/2010

Stentor: Vragen naar de onbekende weg

  •  Dit artikel verscheen in 2009 in de Stentor

Regeren is vooruitzien. Maar hoe kijk je vooruit en hoe ver? En wat doe je dan met die toekomstverwachtingen? In Overijssel proberen ze antwoord te vinden door te vragen naar de onbekende weg. De provincie heeft het opmerkelijke initiatief genomen voor de oprichting van een Trendbureau. Een experiment voor een periode van vier jaar.

 

Gemeenten en provincies kijken nu al enthousiast over de schouders mee. Trendbureau Overijssel is een onafhankelijk bureau dat onder leiding staat van de Apeldoornse filosoof Hans Peter Benschop (49). Het bureau maakt per jaar drie tot vijf toekomstverkenningen en werkt daarbij voor en met alle organisaties in Overijssel.

 

Een programmaraad onder leiding van oud-burgemeester en hoogleraar Wolter Lemstra bepaalt de onderwerpen. Doel van dit alles is de kwaliteit van besluitvorming op lange termijn te verbeteren. “Dit bureau is het resultaat van een motie uit provinciale staten. Die wilden uitzicht op de lange termijn omdat ze zich anders te veel op glas ijs zouden begeven.”

 

Een onderzoek naar de bevolkingsontwikkeling is afgerond. Er lopen onderzoeken naar lokale energiewinning, toekomstige economische structuren en de toekomst van de dorpen. “Het is mijn eerste baan waar wetenschap en beleid op een mooie, directe manier de confrontatie met elkaar aangaan. Overijssel is ook de eerste provincie die op deze manier werkt en daar mogen ze best trots op zijn. Vooral bij lagere overheden zie je dat de tijd ontbreekt om in de toekomst te kijken. Ze hebben vaak al de handen vol aan vandaag. Wij willen helpen vrijheid in denken te bewerkstelligen om vrijuit in de toekomst te kijken. Iedereen die hierbij betrokken is, ervaart dat als enorm bevrijdend. Ik geloof echt in deze manier van werken. We leveren geen panklare oplossingen en willen ook zeker geen onheilsprofeet zijn. Op basis van verwachtingen, bestaande kennis en waarschijnlijkheden maken we scenario’s. Met de bevindingen zoeken we het debat en de politiek op. We zijn als Trendbureau mislukt als we nota’s laten verschijnen.”

 

Hans Peter Benschop, doctor in de filosofie, is in oktober vorig jaar benoemd als de eerste manager van het bureau en daarmee ook de enige  vaste kracht. Het werk doet hij samen met deskundigen, organisaties en onderwijsinstellingen als Windesheim en Saxion, die hij rondom ieder onderzoek verzamelt. Benschop studeerde filosofie in Utrecht, Parijs en Leiden, werkte als beleidsmedewerker op het ministerie van VROM, was senior projectleider op het ministerie van Verkeer en Waterstaat en van 2001 tot oktober 2008 coördinator strategie van de gemeente Apeldoorn, waar hij nog steeds woont.

 

“Niemand kan de toekomst voorspellen. Ook wij hebben geen glazen bol. Maar zeker is wel dat er voortdurend trendbreuken zijn. Het is goed daar bij stil te staan. Dan ben je beter voorbereid. Kijk bijvoorbeeld naar de stijging van de olieprijs, de val van de Muur, de kredietcrisis. Dat heeft allemaal invloed. In 1973 hadden we de eerste oliecrisis. Shell was daar als een van de weinige organisaties op voorbereid omdat het concern zo slim was geweest na te denken over de mogelijkheid dat op een dag de oliekraan zou worden dichtgedraaid.” Uiteindelijk ging de prijs van een vat olie van 1 naar 3 dollar. Kom daar nu nog eens om.

 

Benschop heeft een tijdelijk contract. Als de resultaten van het Trendbureau onverhoopt onbevredigend zijn, staat hij op straat. “Maar dan komt er wel wat anders. Tot die tijd geniet ik elke dag met volle teugen van dit werk.”