03/12/2015

Te rustige scenario’s

Afgelopen dinsdag publiceerden het PBL en het CPB Nederland in 2030 en 2050: twee referentiescenario’s [1]. De studie is een opvolger van de Welvaart en Leefomgeving scenario’s van de twee instituten in 2006 [2]. De scenariostudies zijn belangrijk, al was het maar omdat het rijk ze als basis gebruikt voor allerlei verkenningen over bijvoorbeeld de toekomst van mobiliteit, wonen of de regionale economie.

 

De update is welkom. Na 2006 is er een crisis ontstaan die de vooruitzichten van Nederland veranderenden. In 2012 kwam het CPB nog tot de conclusie dat de oude scenario’s nog stand hielden [3]. Inmiddels is men denkelijk terecht op andere conclusies gekomen.

 

Wat opvalt is bescheidenheid. Geen grootse vergezichten over de internationale ontwikkelingen, zoals in de eerdere studie. De planbureaus noemen het zelf ´rustige´ scenario´s – het is alsof ze verlangden naar wat minder hectische tijden in Nederland dan de afgelopen jaren. Die rust geldt ook voor de veronderstelde groei: in het lage scenario is dat 1 procent, in het hoge 2 procent.

 

Curieus is de legitimatie om met rustige scenario’s te werken. De eerdere WLO scenario’s leverden een te grote bandbreedte op om maatregelen te toetsen en toekomstvisies te maken: de extremen lagen te ver uit elkaar. Een andere conclusie is dan logischer: zorg dat  de beleidsmaatregelen zo aanpasbaar zijn dat ze rekening kunnen houden met een variëteit aan toekomstige ontwikkelingen. De afgelopen jaren toonden hoe wild die kunnen zijn. De planbureaus doen het andersom: ze passen de werkelijkheid aan, zodat de beleidspraktijk niet hoeft te veranderen.

 

Voor de gebieden buiten de Randstad is het interessant dat men nadrukkelijk werkt met twee mogelijkheden: ofwel een verdere stedelijke concentratie, ofwel een spreiding van mensen en economische dynamiek. Men laat nadrukkelijk in het midden welke impact de techniek op de ruimtelijke ontwikkeling zal hebben. De studie lijkt daarin het gedachtegoed van de NL 2040 scenario’s mee te nemen [4]. Dat is mooi, omdat de planbureaus daarmee ingaan tegen de ‘triumph of the city’ retoriek die we tegenwoordig vaak horen – en die als we niet oppassen door beleid een self fulfilling prophecy wordt.

 

Jammer is dan wel weer dat het spreidingsscenario tegelijk een laag economisch scenario is. Hier wreekt zich de scenario-methodiek, die mensen er toe verleidt tamelijk willekeurig ontwikkelingen aan elkaar te koppelen. Gelukkig hebben de planbureaus ook ‘onzekerheidsverkenningen’ gemaakt, waar een hoge economische groei gekoppeld is aan spreiding [5].

 

Het is best mogelijk dat over een paar jaar de wereld toch weer wilder blijkt dan het CPB en het PBL nu doorgerekend hebben, maar het is fijn dat deze actualisatie er nu is.

 

Voetnoten:

  1. http://www.wlo2015.nl/
  2. http://www.welvaartenleefomgeving.nl/inleiding.html
  3. http://www.cpb.nl/publicatie/actualiteit-wlo-scenarios
  4. http://www.nl2040.nl/
  5. Zie bijvoorbeeld http://www.cpb.nl/sites/default/files/publicaties/bijlagen/cpb-pbl-boek-19-wlo-2015-regionale-ontwikkelingen-en-verstedelijking.pdf blz. 9.