Afgeronde toekomstverkenningen

Democratie

Politiek Nederland was lange tijd voorspelbaar. De grote partijen maakten de dienst uit. Nu eens was de één groter, dan weer de ander. De variëteit werd getemperd door het midden als constante. Die situatie is het afgelopen decennium veranderd. Zowel rechts als links zijn er stevige stemmentrekkers gekomen. Bovendien is het electoraat wisselvallig. Mensen maken niet meer automatisch dezelfde keuze als de vorige keer dat zij in het stemhokje stonden.

 

Met deze toekomstverkenning uit 2010 probeert het Trendbureau Overijssel in beeld te brengen hoe de politieke besluitvorming er in de toekomst uitziet. We hebben het dan over de manier waarop de inwoners van Overijssel met elkaar nadenken, discussiëren en besluiten over hun gezamenlijke toekomst. De resultaten van de toekomstverkenning zijn terug te vinden in verschillende onderdelen op deze pagina.

Rapport 'Toekomst van de democratie'

De belangrijkste bevindingen uit 2010

Om de resultaten te presenteren deelde het Trendbureau Overijssel op haar jaarcongres begin januari 2011 een rapport uit aan ‘beslissers’ in Overijssel. Het rapport is een korte samenvatting en impressie van de toekomstverkenning.

KLIK HIER OM HET RAPPORT TE DOWNLOADEN

Scenario's over democratie

Vier toekomstbeelden in tekst en beeld

Het eerste decennium van deze eeuw kent crises op verschillende gebieden. De economische crisis zet de verhoudingen in de wereld op scherp, ook die tussen markt en overheid. Dreigende tekorten aan grondstoffen, voedsel en fossiele brandstof nopen tot andere manieren van produceren. En er is een politieke crisis aan de gang. Burgers vervreemden van de politiek en laten dat merken door proteststemmen.

 

De vier scenario’s van de trendverkenning vormen verschillende reacties op die crises. Zij zijn gebaseerd op twee assen, waardoor vier mogelijke omgevingen ontstaan. In zo’n omgeving bestaat overeenstemming over de wijze van besluitvorming en dienstverlening. Het gaat er niet om of deze omgevingen wenselijk zijn. Lokale politici hebben immers geen invloed op de tijdgeest, maar kunnen wel een strategie bepalen hoe ze binnen de gegeven omstandigheden zo effectief mogelijk politiek bedrijven.

KLIK HIER OM DE VIER TOEKOMSTSCENARIO'S TE DOWNLOADEN

Trendpanorama + feiten & mythen

Het trendpanorama is een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op de toekomst van de democratie – en meer specifiek op de relatie tussen burger en lokale politiek/overheid – in Overijssel. Aan de basis van dit document liggen interviews met experts, een literatuuranalyse en berichtgeving uit de media. Aan elke trend is een apart hoofdstuk gewijd. Ze worden kort toegelicht en geïllustreerd met actuele berichten. Het document ‘Feiten en Mythen’ biedt een verdere cijfermatige onderbouwing van de hiergenoemde trends en meer informatie.

 

De belangrijkste trends voor de toekomstige relaties tussen burger en overheid in Overijssel zijn:

  • Crises en transitie
  • Van hiërarchie naar ‘bottom up’
  • Andere bevolkingssamenstelling
  • Individualisering
  • Bewegelijk stemgedrag
  • Polarisatie
  • Internetsamenleving

Scenario analyse

Anders dan andere gebieden als energie en landbouw, kent de politieke besluitvorming weinig scenariostudies. In deze scenarioanalyse over democratie besteden we aandacht aan een viertal studies die we wèl vonden. Het betreft een Amerikaanse, een Britse en twee Nederlandse studies. Het Amerikaanse onderzoek is de enige klassieke scenariostudie, in die zin dat er gegeven een aantal niet of nauwelijks onontkoombare ontwikkelingen, aan de hand van één of twee onzekere factoren drie of vier mogelijke scenario’s worden ontwikkeld die zich aan de uiteinden van de mogelijke uitkomsten bevinden. Het Britse onderzoek mist die meerdimensionale benadering, maar kan toch goed gebruikt worden omdat zich tussen de regels door toch een aantal varianten laten ontdekken. De twee Nederlandse onderzoeken houden zich eveneens bezig met de toekomst van onze democratie en belichten deze ook vanuit verschillende invalshoeken. Van echte scenariostudies kan echter niet worden gesproken, omdat de uitgewerkte varianten in de meeste gevallen worden gezien als wenselijk of mogelijk en altijd onder het voorbehoud dat ze alleen werkelijkheid zullen worden mits er aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Ze zijn toch bruikbaar omdat de geschetste problemen, de aangedragen oorzaken en mogelijke gevolgen herkenbaar en bruikbaar zijn.