Afgeronde toekomstverkenningen

Achtergrond demografie

Op deze achtergrond pagina verwijzen we naar relevante (inter)nationale studies van derden over demografische ontwikkelingen.

 Bevolkingsdaling

  • De website Van meer naar beter (kennisknooppunt bevolkingsdaling) van de Provincie Limburg is een portal naar allerlei informatie over bevolkingsdaling en effecten daarvan.
  • De studie De krimpende stad van het Kenniscentrum Grote Steden: Welke rol spelen demografische ontwikkelingen nu en in de toekomst in de Nederlandse gemeenten? Welke effecten hebben die op de lokale economie? En hoe maken we lokaal beleid ‘demografie gedreven’?
  • Structurele bevolkingsdaling: een urgente nieuwe invalshoek voor beleidsmakers, een onderzoek van Wim Derks, econoom aan de Universiteit van Maastricht. Mede naar aanleiding van deze publicatie werd de publieke discussie over demografische krimp enkele jaren geleden erg actueel in Nederland.
  • Het Duitse project Shrinking Cities heeft in de periode 2002-2006 een internationale analyse gemaakt van processen die leiden tot ‘krimpende steden’. Parallel daaraan hebben architecten, economen, planologen en grafisch vormgevers hun krachten gebundeld en suggesties gedaan hoe om te gaan met krimpende steden.
  • In het rapport Advies Bevolkingsdaling uit 2008 pleit de Raad voor openbaar bestuur onder andere ervoor dat gemeenten accepteren dat hun bevolkingsomvang daalt; dat ze gaan inzetten op leefbaarheid; dat bepaalde geldstromen van rijk naar gemeenten worden aangepast en dat provincies meer financieel toezicht gaan houden op gemeenten.
  • Het rapport Krimp en Ruimte van het Ruimtelijke Planbureau uit 2006 noemt de fixatie op bevolkingsaantallen in het publiek debat zinloos. Het zijn vooral ontwikkelingen zoals bevolkingssamenstelling en woonvoorkeuren die invloed hebben op ruimtelijke ontwikkelingen. Verder waarschuwt het rapport voor regionale concurrentie en onrendabele ruimtelijke investeringen.
  • In het Ontwerplab Krimp op de website van BNA (de Nederlandse beroepsvereniging voor architecten) wordt aan de hand van Parkstad Limburg en de provincies Friesland en Zeeland door teams van ontwerpers gezocht naar inspirerende ontwerpstrategieën voor regio’s die met bevolkingskrimp te maken hebben.

 

 

 Werk en opleiding

  •  In het rapport Naar een toekomst die werkt uit 2008 signaleert de Commissie Arbeidsparticipatie dat hoewel de Nederlandse bevolking vanaf 2010 krimpt, de vraag naar arbeid blijft groeien. Er is dus een hogere arbeidsparticipatie nodig en om die te bereiken moet alles op alles worden gezet om meer mensen snel en duurzaam aan het werk te krijgen.
  • De theorie dat ‘werken wonen volgt’, oftewel dat bedrijven zich vestigen waar arbeidskrachten beschikbaar zijn, gaat in Nederland alleen op in de Randstad. Gemeenten buiten de Randstad merken dat het omgekeerde geldt: mensen gaan wonen waar werkgelegenheid is. Lees meer hierover in het rapport ‘Woon-werkdynamiek in Nederlandse gemeente’ van het Planbureau voor de Leefomgeving.
  • Het rapport Demografische voorsprong: Kwaliteitsslag onderwijs van de provincie Limburg signaleert financiële en personele bedreigingen en kansen waarmee onderwijsinstellingen te maken krijgen als gevolg van bevolkingsdaling.
  • In Nederland is veel discussie over de ‘vergrijzende’ beroepsbevolking. Het lijkt erop dat de oudere werknemers eerder als ballast dan als toegevoegde waarde worden gezien, in tegenstelling tot in de Europese buurlanden. Lees het rapport Dealing with an ageing labour force: what do European Employers expect and do? van het Nederland Interdiciplinair Demografisch Instituut (2006)