Lopende toekomstverkenningen

Energie (2018)

Het klimaatverdrag van Parijs gaf de energietransitie een flinke impuls. Daar kwam het recente besluit om te stoppen met de gaswinning in Groningen nog eens bij. Het huidige kabinet wil de uitstoot van klimaatgassen in 2030 met 49% verminderd hebben ten opzichte van 1990. De provincies en gemeenten hebben zich in het Interbestuurlijke Programma (IBP) aan deze doelstelling verbonden. Er is de komende jaren dus veel werk aan de winkel. We zullen meer duurzame energie opwekken, woningen gaan van het aardgas af en ook het verkeer en de landbouw zullen veranderen. Welke keuzeruimte hebben we daarbij als overheden in Overijssel? Dat is de centrale vraag in de toekomstverkenning energie. Er zijn trends waar u gebruik van kunt maken en rekening mee moet houden. Er zijn ook onzekerheden. In die ‘open, maar niet lege´toekomst zult u uw besluiten nemen. De toekomstverkenning omvat de volgende documenten:

 

  • Trendanalyse // Energietrends / Energiepolitiek
  • Brochure // Aanpak energietransitie. Experimenten future search, backcasting, design thinking.
  • Rapport // Toekomstverkenning klimaat- en energiebeleid. Gevolgen voor decentrale overheden in Provincie Overijssel, CE Delft
  • Essay // Gedeelde taal voor onzekere toekomst. Een volgende stap met de Overijsselse energietransitie, prof. dr. Martijn van der Steen
  • Brochure // (werkversie d.d. maart 2018) Van het aardgas af. Lokale warmtetransitie voor gemeentes. Deze brochure is opgesteld door Eric Spaans en Rolf Resink van het bureau KaapZ en wordt door Netbeheer Nederland gebruikt om gemeentes en provincies te helpen hun rol in de warmtetransitie te verduidelijken
  • Beeldverslag // van Rolf Resink van bureau KaapZ van de cocreatiesessie over de energietransitie  van en met (partners van) de gemeente Hof van Twente.

Trendanalyse

Energie trends. Energie politiek.

Tot nu toe treuzelt Nederland als het gaat om de energietransitie: we scoren in Europees verband zonder meer slecht. Dat kan anders worden nu Nederland het Parijs-akkoord getekend heeft. Met het Klimaatverdrag hebben nationale en decentrale overheden zich gecommitteerd aan ambitieuze doelen. Het urgentiegevoel om de energietransitie te versnellen neemt toe. Het is een beleidsterrein dat volop in ontwikkeling is, en de komende decennia ongetwijfeld ook zal blijven. De vraag is hoe gemeenten en provincies met zo’n dynamische ontwikkeling, die gepaard gaat met veel onzekerheden, om kunnen gaan. Om te proberen decentrale overheden hierin behulpzaam te zijn, is deze trendanalyse gemaakt.

Brochure aanpak energietransitie

Experimenten future search, backcasting, design thinking

Met de toekomstverkenning energie heeft het Trendbureau Overijssel de trends en onzekerheden rond de energietransitie in beeld gebracht, en daarmee ook de keuzeruimte voor lokale en provinciale volksvertegenwoordigers rond de manier waarop de energietransitie in hun gemeente of provincie gestalte krijgt. In drie gemeenten wil het Trendbureau Overijssel nu een volgende stap zetten: hoe vertalen we beelden over de toekomst naar actie in het hier en nu? Hoe kunnen we met de onzekerheden rond de energietransitie omgaan? Hoe kunnen we reageren op de trends? Hoe maken we onze idealen concreet? We ondersteunen (financieel en procesmatig) drie experimenten, elk met een van de drie volgende methoden:

 

  • Bij ´future search´ ligt de nadruk op het proces om met alle betrokkenen gezamenlijk idealen te formuleren en naar acties te vertalen.
  • Bij ´backcasting´ kijken we methodisch vanuit mogelijke en wenselijke toekomsten naar het nu – en de acties die dan nodig zijn.
  • Met Design Lab van de Universiteit Twente willen we de mogelijkheden van ‘design thinking’ verkennen.

In deze brochure vindt u een nadere toelichting.

Rapport klimaat- en energiebeleid

CE Delft

Ter onderbouwing van de trendanalyse heeft het Trendbureau aan CE Delft gevraagd om een korte rapportage op te stellen die antwoord geeft op de vraag welke rol gemeenten en provincies hebben bij het uitvoeren van klimaat- en energiebeleid, en hoe deze rol gaat veranderen.

Klik hier om het rapport van CE Delft te downloaden

Essay prof. dr. Martijn van der Steen

Gedeelde taal voor onzekere toekomst, een volgende stap met de Overijsselse energietransitie

De weg vinden in de energietransitie is als een expeditie zonder kaart in een onbekend gebergte. De aard en omvang van de opgave isprincipieel onkenbaar. Hoe de energietransitie zich zal ontwikkelen weten we niet: welke technologie nodig is, welke sociale dynamiek zal optreden, welk deel ‘vanzelf’ vanuit de markt komt en waar op welk moment overheidsinitiatief nodig is. Het zijn allemaal onzekerheden en dan nog van het ‘bekende’ soort: de onzekerheid waar we al woorden en begrip van hebben. Dan hebben we het nog niet eens over technologie die we nu nog niet kennen, of sociaal gedrag dat er nu nog helemaal niet is. Maar wat uiteindelijk wel de introductie en omarming van technologie zal gaan bepalen, zoals de geschiedenis steeds opnieuw weer laat zien.

Brochure

Van het aardgas af. Lokale warmtetransitie voor gemeentes.

Deze brochure is opgesteld door Eric Spaans en Rolf Resink van het bureau KaapZ en wordt door Netbeheer Nederland gebruikt om gemeentes en provincies te helpen hun rol in de warmtetransitie te verduidelijken. Het is een vereenvoudiging van een advies van de werkgroep ‘Afwegingskader en Governance van de Warmtetafel’. Dit advies verscheen in augustus 2017. Het bestuursakkoord dat het Rijk, het IPO, de VNG, en de Unie van Waterschappen in februari 2018 met elkaar sloten, bouwt hierop voort. Het gebruik en verder verspreiden van deze brochure staat een ieder vrij. Voor meer informatie en toelichting kunt u terecht bij Eric Spaans, begeleider van de werkgroep (06-53730066).

Klik hier om de brochure te downloaden

Beeldverslag Hof van Twente

Op 22 november 2017 vond op initiatief van het Trendbureau en de gemeente Hof van Twente een cocreatiesessie met partners in de energietransitie plaats. Partijen (een woningbouwcorporatie, LTO Noord-Nederland, een energieleverancier, actieve inwoners etc.),  gingen met elkaar aan de slag met vragen rond de energietransitie als:

 

  • Wat moeten we (in)formeel samen regelen?
  • Welke spelregels gelden daarbij en hoe zijn de verantwoordelijkheden verdeeld?
  • Wat is de beslisruimte van de gemeenteraad en welke scenario’s zijn er denkbaar?

 

De uitkomsten van de cocreatiebijeenkomst zijn mede input geweest voor de trendanalyse over energie.

Download het beeldverslag in PDF